แนวคิดที่ไม่ให้เก็บดอกเบี้ยในหลักศาสนาอิสลาม เรียกว่า ริบา หมายถึงการเพิ่มพูนส่วนเกินจากเงินต้นในสัญญากู้ยืมโดยตั้งเป็นเงื่อนไขให้ผู้กู้ต้องชำระเพิ่มจากเงินต้นไม่ว่ามากหรือน้อย หลักนี้ถูกอธิบายว่าเกี่ยวกับการรับผลตอบแทนแบบแน่นอนจากหนี้ โดยผู้ให้กู้แทบไม่รับความเสี่ยงขณะที่ภาระถูกผลักไปที่ผู้กู้ จึงถูกมองว่าเป็นความไม่เป็นธรรมในเชิงจริยธรรมและสังคม

ริบาอาจจะทำให้เกิดการเอาเปรียบผู้เดือดร้อนเพิ่มความเหลื่อมล้ำ และทำให้ระบบการเงินหมุนรอบหนี้แทนกิจกรรมเศรษฐกิจจริง จึงเน้นให้แยกความชอบด้วยหลักศาสนา ระหว่างการค้าหรือกำไรจากการลงทุนที่มีความเสี่ยง กับผลตอบแทนจากหนี้ที่ถูกกำหนดตายตัว

แนวทางที่ถูกใช้แทนดอกเบี้ยในระบบการเงินอิสลามจึงใช้รูปแบบที่ผูกกับทรัพย์สินหรือกิจกรรมจริง เช่น การซื้อขายแล้วบวกกำไรที่เปิดเผย การร่วมลงทุนแบ่งกำไรขาดทุน หรือสัญญาเช่าที่มีทรัพย์สินรองรับ เพื่อให้ผลตอบแทนเชื่อมกับความเสี่ยงและมูลค่าที่เกิดขึ้นจริง